Jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami?

Lęk, smutek, gniew, szczęście, radość – dzieci, tak jak dorośli doświadczają pełnego spektrum emocji, które kształtują ich mały, dynamiczny świat. 

Na każdym etapie życia płacz jest zupełnie normalną reakcją na burzliwe uczucia. Niemniej jednak, niektóre dzieci wykazują większą skłonność do płaczu, a także do częstszego wybuchania gniewem, szybszego odczuwania frustracji. Wielkie emocje mogą stanowić pewne wyzwanie w życiu dziecka, chyba że nauczy się regulować swoje uczucia. Choć u większości rozwija się to naturalnie w miarę upływu czasu, istnieją sposoby, aby wspomóc dziecko w rozwijaniu emocjonalnej świadomości i zdrowych umiejętności radzenia sobie ze stresem.

Naucz dziecko rozróżniać emocje. 

Jednym z kluczowych kroków w rozwoju emocjonalnym Twojego dziecka jest nauka rozpoznawania i nazywania swoich uczuć. Rozpocznijcie wspólną podróż przez świat emocji, aby zrozumieć, że każde uczucie ma swoją nazwę i jest ważne. Powiedz dziecku: „Widzę, że jesteś smutny” lub „Zauważyłam, że jesteś zdenerwowany”. Nie zapomnij także opisywać swoich emocji: „Czuję smutek, że nie możemy odwiedzić dzisiaj babci” lub „Jestem zaskoczony, że ci chłopcy byli dzisiaj tacy wredni”.

Naucz dziecko wyrażać emocje.

Ważne jest, aby dziecko nauczyło się wyrażać swoje emocje w sposób społecznie akceptowalny. Oczywiście, odczuwanie różnych uczuć jest naturalne, a dziecko może być złe, przestraszone czy zdenerwowane. Należy jednak wyjaśnić mu, że ma wybór, jak zareagować na te nieprzyjemne emocje. Mówimy dzieciom, że mogą odczuwać każde emocje, ale nie wszystkie zachowania są odpowiednie. Na przykład, mogą być bardzo złośliwe, ale to nie oznacza, że mogą bić innych. Podobnie, gdy są rozczarowane brakiem ulubionej przekąski, nie powinni tarzać się na podłodze i przeszkadzać innym. Dyscyplinuj zachowanie, ale nie emocje. To znaczy, że reagujemy na złe zachowanie, ale nie karzemy za same uczucia. Na przykład, mówimy: „Przekroczyłeś granicę, ponieważ uderzyłeś swojego brata” lub „Zabieram tę zabawkę na resztę dnia, ponieważ krzyczysz i bolą mnie od tego uszy”. Ucząc dzieci kontrolować swoje zachowanie, pomagamy im wyrażać emocje w zdrowszy i bardziej akceptowalny sposób, co przyczynia się do budowania zdrowych relacji z innymi. Wspierajmy nasze dzieci w odkrywaniu mocy emocji, ale jednocześnie pomóżmy im zrozumieć, że zachowanie wymaga czasem samokontroli i wyboru właściwych reakcji.

Nie bagatelizuj jego uczuć.

Czasami rodzice nieświadomie bagatelizują uczucia swojego dziecka. Mówiąc: „Przestań się tak denerwować. To nic wielkiego”, uczymy dziecko, że jego uczucia są nieistotne. Jednakże, wszystkie emocje są ważne – nawet jeśli wydają się nieproporcjonalne. Niezależnie od tego, czy Twoje dziecko jest wściekłe, smutne, sfrustrowane, zawstydzone czy rozczarowane, nazwij te emocje. Pokaż, że rozumiesz, jak się czuje i bądź empatyczny. Zamiast powiedzieć: „Wiem, że jesteś zły, ponieważ nie pójdziemy dzisiaj do parku”, możesz powiedzieć: „Wiem, że jesteś zdenerwowany, że nie pójdziemy dzisiaj do parku. Ja również denerwuję się, kiedy nie mogę robić rzeczy, które sprawiają mi przyjemność”. Ten dodatkowy element wzmacnia Twoje dziecko, że każdy czasami odczuwa te emocje, nawet jeśli nie są one tak częste lub tak intensywne. Jednocześnie pomóż dziecku zrozumieć, że emocje są ulotne i to, jak się teraz czuje, nie będzie trwało wiecznie – może to trwać nawet krócej niż kilka minut.

Okazuj mu wsparcie i akceptację.

Jest to całkowicie normalne, że czasami czujesz się niepewnie i nie wiesz, jak zareagować na nadmiernie emocjonalne zachowanie dziecka. To również zrozumiałe, że możesz czuć się tym wszystkim przytłoczony. Choć może Ci być trudno zrozumieć, dlaczego Twoje dziecko czuje się tak, a nie inaczej, ważne jest, abyś mu to uświadomił i okazał wsparcie. Dzieci muszą nauczyć się rozpoznawać, rozumieć i radzić sobie z tym, czego doświadczają, a poczucie, że są „widziane” i akceptowane, może ogromnie im pomóc. Płacz, złość i frustracja nie są niczym złym, a tym bardziej nie są oznakami słabości. Każdy ma inny temperament, a wrażliwość jest tylko jednym z elementów charakteru Twojego dziecka. Upewnij się, że Twoje dziecko wie, że akceptujesz je takie, jakie jest i jesteś gotowy pomóc mu radzić sobie z emocjami w zdrowy i wspierający sposób.

Naucz dziecko regulować emocje.

Kiedy chodzi o regulację emocji, umiejętność zarządzania dużymi uczuciami zależy w dużej mierze od wieku i rozwoju Twojego dziecka. Przed osiągnięciem wieku 24 miesięcy, a czasem nawet 36 miesięcy, dzieci zwykle mają niską zdolność do kontrolowania swojego zachowania. Jednak nie oznacza to, że nie możesz zacząć uczyć dziecka, jak radzić sobie z emocjami. Oto kilka przydatnych umiejętności, które możesz wykorzystać, aby pomóc dziecku radzić sobie z emocjami:

• Ćwiczcie głębokie oddychanie - Naucz swoje dziecko, jak powoli i spokojnie oddychać przez nos, a następnie wydychać powietrze przez usta. Aby opanować tę umiejętność zaproponuj dziecku żeby najpierw powąchało kwiat, a potem dmuchnęło w balon. W momencie zdenerwowania, wykonujcie to ćwiczenie razem, ale zachęć je również do samodzielnego stosowania tej techniki, gdy będzie tego potrzebować.
• Liczenie jako forma uspokojenia - Naucz swoje dziecko, aby odwracało uwagę od niepokojących myśli, licząc. Liczenie do 10 lub odliczanie od 100 w dół to tylko kilka przykładów ćwiczeń umysłowych, które mogą zmniejszyć stres.
• Stosujcie przerwę w krytycznych sytuacjach - Pozwól dziecku na krótką chwilę wytchnienia. Kiedy dziecko będzie wzburzone, zamiast dawać upust emocjom, lepiej jak wyjdzie do swojego pokoju się uspokoić.
• Stwórzcie zestaw uspokajający - Zaproponuj dziecku pudełko z przedmiotami, które pomogą mu się uspokoić lub rozweselić. Kolorowanki i kredki, naklejki do drapania i powąchania, obrazki, które lubi oraz kojąca muzyka to tylko kilka przykładów, które zaangażują jego zmysły i pomogą opanować emocje.

Unikaj wybuchów emocjonalnych.

Sposób, w jaki reagujesz na emocje swojego dziecka, ma ogromne znaczenie. Często rodzice nieświadomie zachęcają dzieci do wybuchów emocjonalnych, co może utrudnić dziecku naukę regulowania swoich uczuć. Aby pomóc dziecku lepiej radzić sobie z emocjami, warto unikać:

Nagradzania dziecka za uspokojenie się – Jeśli za każdym razem, gdy uspokoi się po wybuchu emocjonalnym, dostaje specjalne traktowanie, może to skłonić je do używania wybuchów jako sposobu na osiągnięcie swoich celów.

Nadmiernej reakcji na łzy dziecka – Chociaż ważne jest, aby zapewnić dziecku pocieszenie i komfort, unikaj przesadnego reagowania na każdy płacz. Dziecko może nauczyć się, że wywołanie emocji jest najlepszym sposobem na przyciągnięcie Twojej uwagi.

Ciągłego uspokajania dziecka – Udzielanie dziecku wsparcia i pocieszenia jest ważne, ale równie istotne jest nauczenie umiejętności radzenia sobie z emocjami w sytuacjach, gdy Ty nie możesz być obecny.

Mówienia dziecku, aby przestało płakać – Powiedzenie dziecku, żeby przestało płakać, może jedynie zwiększyć jego frustrację. Jeśli zobaczy, że Twoja reakcja na jego łzy wywołuje niepokój, może pomyśleć, że robi coś złego, co utrudni mu opanowanie emocji.

Pamiętaj, że nauka panowania nad emocjami wymaga świadomości i umiejętności, które małe dzieci wciąż rozwijają. Nawet wtedy dla niektórych dzieci bycie nadmiernie emocjonalnym jest cechą wrodzoną. Odrobina dodatkowego wsparcia, wskazówek i cierpliwości z Twojej strony może być wszystkim, czego potrzebuje Twoje dziecko, aby nauczyć się radzić sobie z emocjami we właściwy sposób.